Ta strona używa plików cookie. Dowiedz się więcej o celu ich używania w przeglądarce.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki
Logo - Kulturalny Konin

Kameduli z Sowiej Góry

350 lat temu w Puszczy Bieniszewskiej powstał erem. Zamieszkali w nim zakonnicy w białych habitach, którzy jak głosi legenda, w ciszy pustelni mieli modlić się za żyjących i zmarłych. Tak jest do dziś. Kameduli, bo o nich mowa, od trzech i pół wieku w klasztorze na Sowiej Górze modlą się w intencji ludzkości. W tym roku wraz z lokalną społecznością przygotowują się do obchodów jubileuszu powstania eremu w Bieniszewie.

Jak głosi przekazywana z pokolenia na pokolenie legenda, miejsce wybudowania klasztoru wskazała Najświętsza Panienka.
To była listopadowa noc 1666 roku. Siedemnastoletnia dziewczyna z Kazimierza o imieniu Zofia, służąca u kmiecia Pawła wracała nocą 20 listopada (wigilia Ofiarowania Najświętszej Marii Panny) z rodzinnego Bochlewa do domu swego pracodawcy. Po drodze spotkała Panią, ubraną w piękną suknię, która przez jezioro Skąpe, zaprowadziła ją na wzgórze, gdzie stała samotna sosna. Tam dziewczyna ujrzała eremitów ubranych w białe habity i śpiewających na cześć Boga. Pani zapowiedziała dziewczynie, że w ciągu trzech lat na Sowiej Górze zamieszkają biali zakonnicy. Poleciła także Zofii, by o wszystkim publicznie rozgłaszała, co też uczyniła. Wkrótce też przybyli z Krakowa pierwsi zakonnicy.

Lokalna inicjatywa

Do obchodów jubileuszu, w sposób szczególny, przygotowują się mieszkańcy gminy Kazimierz Biskupi. To z tą miejscowością właśnie związany jest kult Pięciu Braci Męczenników. Kult Braci zamordowanych w nocy z 10 na 11 listopada 1003 roku, należy do najstarszych obrzędów liturgicznych związanych z początkami państwa polskiego. Ów kult to podkreślenie faktów przypominających proces integrujący w przeszłości Polskę z Europą, wpisując nasz kraj, a wraz z nim i Kazimierz Biskupi, w europejską przestrzeń kulturową.

Jak podkreśla Jerzy Łojko, regionalista i badacz kultu Pięciu Braci Męczenników, jubileusz 350-lecia powstania klasztoru w Bieniszewie oraz zbliżające się jubileusze 500-lecia klasztoru Bernardynów w Kazimierzu Biskupim oraz zakończenie, przypadającego na 2016 rok, 1050 lecia chrześcijaństwa w Polsce, dają możliwość wypromowania Kazimierza Biskupiego, Bieniszewa i regionu konińskiego, jako miejsca, które żyje dziedzictwem kulturowym. – Gdy to tych dat dodamy jeszcze 1000-lecie urodzin Kazimierza Odnowiciela, przypadające na 2016 rok, oraz nazwiska postaci związanych bezpośrednio z historią Kazimierza Biskupiego i Bieniszewa, jak chociażby biskupów lubuskich, Brunona z Kwerfurtu czy Teodoryka von Büllow, to wręcz musimy mówić o europejskim pochodzeniu Kazimierza Biskupiego i o tym, że dziedzictwo, którym lokalna społeczność została obciążona, należy wykorzystać do promocji – mówi Jerzy Łojko.


Obraz przedstawiający Męczeników
w klasztorze w Bieniszewie


Okno na Świat

Z kultem Pięciu Braci Męczenników, ale także historią Kazimierza Biskupiego, związanych jest jeszcze wiele innych postaci. Przez ich życie i aktywność Kazimierz Biskupi związany jest z takimi europejskimi państwami jak: Czechy poprzez Pięciu Braci Męczenników, Włochy skąd wywodzi się Zakon Kamedułów czy Niemcy z powodu biskupów lubuskich, którzy otrzymali miasto z okolicznymi dobrami w XIII wieku. Warto wspomnieć, że we władaniu biskupów lubuskich Kazimierz Biskupi pozostawał aż do 1504 roku, kiedy to wspomniany Teodoryk, sprzedał miasto Janowi Lubrańskiemu. Warto podkreslić, że biskup Teodoryk von Büllow to założyciel i kanclerz Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. – Gdy zatem na historię Bieniszewa i Kazimierza Biskupiego spojrzymy przez pryzmat owych postaci, to promocję tych miejsc należy rozpocząć także i w Europie. Chcemy by początkiem tego były obchody 350 – lecia powstania klasztoru kamedułów w Bieniszewie – dodaje historyk Łojko.

W związku z przygotowaniem jubileuszu samorząd Kazimierza Biskupiego rozpoczął przygotowania do wpisania miasta do Organizacji Szlak Bursztynowy. W budowie jest także park historyczny poświęcony kultowi Pięciu Braci. Do jubileuszu przygotowują się także kazimierzanie, którzy chcą by ich miejscowość oraz miejsca kultu związane z Męczennikami, zwiedziło jak najwięcej pielgrzymów.


Epitafium biskupa Teodoryka von Büllow
w Katedrze w Fürstenwalde w Niemczech


Przeszłość naszą przyszłością

Promocja kultu Braci Męczenników odbywać się będzie dwutorowo. Po pierwsze gmina chce popularyzować swoje dziedzictwo w miejscach związanych z Braćmi, chociażby w Czechach. Po drugie upowszechniać wiedzę na temat europejskiego pochodzenia Kazimierza Biskupiego. Tutaj wykorzystane mają zostać nazwiska osób związanych z dziejami miasta, jak chociażby Brunona z Kwerfurtu.

Ogromną szansą na wypromowanie Kazimierza Biskupiego, jako miejsca kultu Braci, dają prace Zespołu Badań nad Kasatą Klasztorów w Polsce i na Śląsku w XIX wieku. W zespole tym pracuje między innymi historyk Jerzy Łojko, współautor książki ,,Dzieje kultu Pięciu Braci Męczenników w Polsce i Europie (do początków XXI wieku). Studia nad tradycja kazimierską w powiązaniu z polską, czeską oraz włoską”. Historyk wymienia w książce jeszcze wiele postaci związanych z Bieniszewem i Kazimierzem Biskupim, podkreślając tym samym europejskie powiązania miasta oraz wskazując kierunki, w jakich powinna iść promocja miejsc i kultu Braci Męczenników. Jerzy Łojko wymienia między innymi Jana Długosza, Jana Kapistrana Malczewskiego czy Andrzeja Łaskarza z Gosławic, osobą która zakorzeniła kult w Kazimierzu Biskupim na przełomie XIV i XV stulecia.

,,Kult w zakonie kamedulskim rozwijał się już w XI w. Świadectwem tego są relikwie zachowane w Ascoli oraz Żywot św. Romualda, autorstwa Piotra Damiani. Do jego ożywienia doszło w czasach, gdy generałem kongregacji Monte Coronae został Piotr Delfino. W roku 1479 Piotr wstąpił do klasztoru św. Michała w Murano, a jako generał zakonu wystarał się o zatwierdzenie kultu przez papieża. Do kolejnego ożywienia zainteresowaniem pięciu eremitami doszło na początku XVIIw., już po wydaniu Żywota pióra Marcina Baroniusza.
 
Przejęcie kultu przez kamedułów wiązało się nie tylko z początkami zakonu. Rola kamedułów w jego krzewieniu wzrosła z chwilą fundacji (w XVII w.) klasztoru w Bieniszewie przez Wojciecha Kadzidłowskiego. Fundacja bieniszewska była związana z jednym z domniemanych miejsc męczeństwa Pięciu Braci – z kaplicą św. Barnaby, znajdującą się w pobliżu jeziora Skąpe i Mielno”. (J. Łojko, P. Łojko-Wojtyniak ,,Dzieje kultu Pięciu Braci Męczenników w Polsce i Europie (do początków XXI wieku). Studia nad tradycja kazimierską w powiązaniu z polską, czeską oraz włoską” Kazimierz Biskupi 2012. str. 220)


Relikwie Braci w Klasztorze Misjonarzy
św. Rodziny w Kazimierzu Biskupim


Bracia Męczennicy

Bracia przybyli do Polski - kraju księcia Bolesława Chrobrego, w 1001 lub 1002 r. Byli to benedyktyni z kręgu św. Romualda z Pereum - Jan i Benedykt. Dołączyli do nich trzej Słowianie: Mateusz, Izaak i ich sługa, Krystyn. Prawdopodobnie towarzyszył im Barnaba, o którym jednak niewiele wzmianek można znaleźć w istniejących źródłach, a który według tradycji przeżył noc z 10/11 listopada 1003 roku.

Z Braćmi wiąże się wiele miejsc, które przypominają o historii. Są wśród nich między innymi kościół św. Marcina w Kazimierzu Biskupim; pobernardyński klasztor przy ul. Klasztornej, obecnie siedziba Misjonarzy Świętej Rodziny. Według tradycji klasztor został wybudowany na miejscu pustelni i kaplicy św. Jana; drewniany kościółek św. Izaaka, znajdujący się na cmentarzu parafialnym; Łosośka czyli miejsce z którym wiąże się legenda o odradzającym się codzień łososiu w znajdującej się tam studni. Ryba służyła Braciom za codzienne pożywienie czy wreszcie klasztor kamedułów w Bieniszewie.


Wniesienie relikwi Braci do klasztoru
w Bieniszewie podczas obchodów
1000-lecia męczeńskiej śmierci


Główne uroczystości związane z obchodami 350-lecia powstania klasztoru w Bieniszewie odbędą się 8 września tego roku, w dniu odpustu. Do końca roku natomiast w Bieniszewie i Kazimierzu Biskupim odbywać się będą sympozja i spotkania poświęcone kultowi.

Polecamy











Inne:

Linki:

Copyright © Kulturalny Konin 2012
wykonanie bp8.pl serv2